Koorpartij-oefening

Koorpartij-Oefening
Ga naar de inhoud
Zingen is twee keer bidden
BWV 4 (Johann Sebastiaan Bach)
BWV 4 "Christ lag in Todes Banden"  (Johann Sebastiaan Bach)
Valerio Contaldo, tenor
Lisandro Abadie, bass
Ensemble Orlando Fribourg, choir and orchestra
Laurent Gendre, conductor
Concert at St-Michel church, Fribourg (CH), 03.07.2016
Christ lag in Todes Banden is een paaslied dat Luther in zijn eerste bundel gezangen van 1524 publiceerde, gebruikmakend van tekst en melodie van de elfde eeuwse sequens Victimae Paschali laudes. Bach gebruikt de letterlijke tekst van Luthers lied, zeven coupletten van acht regels, alle eindigend met Halleluja, als tekst voor een cantate (BWV 4) die hij waarschijnlijk componeerde ter gelegenheid van zijn auditie voor de post van organist aan de Blasiuskerk te Mühlhausen, 24 april 1707; daarmee zou BWV 4 Bachs oudst bewaard gebleven cantate zijn. Maar uiterlijk een jaar later (8 april 1708) heeft deze zeker in Mühlhausen geklonken. Met deze cantate op uitsluitend koraaltekst, per omnes versus, bouwt Bach onmiskenbaar voort op de laat zeventiende-eeuwse cantatecomposities van zijn grote voorbeelden Buxtehude, Pachelbel en Kuhnau: geen vrij gedichte aria- en recitatiefteksten, geen da-capoaria's, geen zelfstandige concertante instrumentale gedeelten (ritornellen); de cantate is niet anders dan een reeks koraalvariaties met Luthers lied als enige tekst en de koraalmelodie, hoe ook gevarieerd, als uitsluitend muzikaal thema.
En ook zonder vierstemmig geharmoniseerde slotkoraal zoals al onze uitgaven thans bevatten, want dat voegde Bach pas toe bij een heruitvoering in Leipzig (9 april 1724); waarschijnlijk werd, ter onderstreping van de symmetrische structuur, het laatste couplet in 1707/8 uitgevoerd op de muziek van het eerste, zoals ook in BWV 117 gebeurt. Te Leipzig moet Bach de cantate één jaar later (1 april 1725) opnieuw uit de kast halen; hij is dan aan het begin van de passietijd, waarschijnlijk door het overlijden van zijn tekstdichter, gestrand in zijn cyclus koraalcantates, waarin alleen de eerste en laatste koraalverzen ongewijzigd bleven en de overige coupletten tot recitatief- en ariateksten werden herdicht. Hoewel BWV 4 dus niet aan dat format voldoet, weet Bach er zijn koraalcantatereeks nog enigszins passend mee af te sluiten. Het is opmerkelijk dat Bach BWV 4 in Leipzig nog tenminste tweemaal uitvoert, terwijl deze toch onmiskenbaar behoort tot - zoals Bach zelf ooit schreef - 'die ehemahlige Arth von Music [die in] unseren Ohren nicht mehr klingen will.' Hij moet het zelf dus een competent staaltje ouderwets vakmanschap gevonden hebben.

Terug naar de inhoud